Birecik

Yakındoğu'nun büyük ticari yollarının kavşağında, Fırat nehri kıyısında güzel bir ilçe olan Birecik; Asurluların çivi yazılarında Basrip - Busrip adlarıyla zikredilmiştir. Arap kavimleri Bireh, Türkler ise küçük kale anlamında Birecik demişlerdir. 1923 yılında ilçe olmuştur. İl merkezinin 90 Km batısında bulunmaktadır. 1 bucağı, Ayran ve Mezra isimli 2 kasabası, 63 köyü ve 89 mezrası vardır. 2000 yılı Genel Nüfus Sayımına göre nüfusu 74 bin 290' dır. ( İlçe merkezi 39 bin 968, Köy nüfusu ise 34 bin 322' dir.

2001 yılı itibariyle nüfusunun 80 bin civarında olduğu sanılmaktadır.) 1894 yılında yapılan kazılarda Şehrin Paleolitik (Eski taş devri) döneminden beri yerleşim birimi olduğu anlaşılmıştır. M.S. 35 yılında Romalıların, Haçlı seferleri sırasında (1099) Fransız Kontluğunun eline geçmiştir. Daha sonra Artukoğulları'na bağlanan Şehir, 7. yüzyılda Arap ordularınca fethedilmiş, çeşitli devletlerin hakimiyetinden sonra Moğol istilasına uğramıştır. Dünyada nesli tükenmeye yüz tutmuş olan Kelaynak kuşlarının dünya üzerindeki ikinci yeridir. GAP çerçevesinde yapılan Birecik Barajı ile de ayrı bir önem kazanmıştır.

BİRECİK BARAJI
Fırat Havzası Gelişme Planı içerisinde son kademeyi teşkil edip, Sınır-Fırat projesi kapsamında yer alan BİRECİK Barajı ve Hidroelektrik Santralı ATATÜRK Barajı'nın takriben 100 km güneyinde ve Birecik ilçesinin 8 km kadar kuzeybatısında inşa edilmektedir. Enerji ve sulama maksatlı olan bu tesisten yılda 2.5 milyar Kwh elektrik üretimi ile 92 700 hektar tarım arazisinin sulanması sağlanacaktır. Türk, Alman, Avusturya, Fransa ve Belçika firmalarından oluşan konsorsiyuma Birecik Barajı ve Hidroelektrik Santralı "Yap-İşlet-Devret" modeliyle ihale edilmiş durumdadır.

İnşaat süresi 5.5 yıldır. Barajın tipi beton ağırlıklı kum çakıl dolgu, Gövde dolgusu 9,4 milyon m3 Temelden yüksekliği 62,5 m, Normal su kotu 387 m, Göl hacmi 1 milyar 220 milyon m3, Kret uzunluğu 2 bin 510 m, Toplam kurulu güç ; 6 x 112 = 672 MW, Yıllık enerji üretimi (sulamadan önce) 2 bin 518 GWh/yıldır. Fırat nehri üzerinde Keban, Karakaya, Atatürk Barajı ve HES'ten sonra Şanlıurfa'nın Birecik ilçesi yakınlarında yapımına Nisan 1996 yılında başlanan ve inşaat süresi 5.5 yıl olan Birecik Barajı ve HES, planlanan süreden erken bitirilerek, su tutulmasına 1.11.1999 tarihinde başlandı. Türk, Alman, Avusturya, Fransa ve Belçikalı şirketlerin bir araya gelmesiyle oluşturulan şirket tarafından yapımı üstlenilen Birecik Barajı ve Hidroelektrik santrali, 2.3 milyar Alman Markı'na mal oldu. Kurucu gücü 672 MW, yıllık üretimi 2.516 milyon kilovat saat olan Birecik Barajı ve HES'in ilk 2 ünitesi, 2 Aralık 2000 tarihinde devreye alındı. Böylece planlanan süreden önce elektrik üretimi geçekleşmeye başladı. Şirket tarafından 15 yıl işletildikten sonra Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na devredilecek olan Birecik Barajı ve HES'te diğer 4 ünite kademeli olarak devreye alınıyor.

KELAYNAKLAR
Dünyada soyu tükenmekte olan bir kuş türü olan ve Türkiye'de yalnızca Birecik'te yaşayan Kelaynaklar, Şanlıurfa yöresindeki hayvan türlerinin en ilgincidir. İbidae soyundan olan kelaynaklar, baş ve gerdanları tüysüz olduğundan bu adla anılmaktadır.

Birecik'ten başka Fas ve Cezayir'de yaşayan Kelaynaklar kış aylarında Etiyopya ve Madagaskar'a göç ederler ve Şubat ortasından başlayarak Birecik'e gelirler. Kayalık yamaçlarda yuva kurar,yumurtlama döneminden sonra Temmuz ayı ortalarında geri dönerler. 1984'ten bu yana, Birecik'te 12 Nisan tarihinde "KELAYNAK FESTİVALİ" düzenlenmektedir